Metody psychologii

Sam Busemann, jakkolwiek uważa, jakeśmy to widzieli, oddziaływanie wychowawcze za coś dokonywującego się w jednym akcie, twierdzi, iż proces, który tu wchodzi w grę, może być opisany jako "współistnienie sympatii, zaufania, rozumienia, kierownictwa itd.". Działalność wychowawcza rozpada się tu zatem od strony psychologicznej na szereg odmiennych procesów. Wielu pedagogów współczesnych widzi istotę wychowania w przekazywaniu dóbr kulturalnych młodemu pokoleniu przez pokolenie starsze1. Otóż definicja taka nie postuluje zupełnie udziału jakichś określonych, zawsze takich samych dyspozycji i zjawisk psychicznych w procesie przekazywania czy to w psychice przekazujących, czy też odbiorców. Socjologowie definiują wychowanie zwykle jako proces dostosowania się jednostki, jeszcze niedojrzałej, do wymagań grupy, której jednostka ta ma zostać członkiem2. Wspólna cecha procesów wychowawczych polega tu, jak widzimy, na celu, do którego one wszystkie zdążają.