Asocjacjonizm
Ale asocjacjonizm jest już kierunkiem przezwyciężonym. Wiemy, iż przemian psychicznych nie można sprowadzać do samych skojarzeń. A dotyczy to także tych zmian, które tkwią w procesach wychowawczych. Pozostaje wprawdzie rzeczą słuszną, iż kojarzenie odgrywa w procesach wychowawczych dużą rolę. Plastyczność wychowawcza człowieka i zwierzęcia sprowadza się w pewnym stopniu do tego właśnie, iż doświadczenie życiowe może prowadzić do powstawania ciągle nowych skojarzeń w ich psychice. Ale zdolność kojarzeniowa nie wyczerpuje plastyczności wychowawczej. Dokładniejsze rozpatrzenie tej sprawy będzie możliwe dopiero później, gdy zajmiemy się szczegółową analizą różnych mechanizmów wychowawczych. Zobaczymy przy tej sposobności, że i samo prawo kojarzenia przez styczność, w jego potocznym sformułowaniu, zostało przez nowszą psychologię zakwestionowane i podważone. Nie wydaje się nam już dziś niewątpliwe, jakoby samo stykanie czasowe w świadomości dwu zjawisk wystarczyło do ich trwałego połączenia. Skłonni jesteśmy mniemać, że aby takie połączenie nastąpiło, muszę wejść w grę jeszcze jakieś inne czynniki